Makinayı Açmak

Next: LILO Konfigürasyonu Up: Bilgisayarın Linux ile Açılması Previous: Konfigürasyon

## Makinayı Açmak

Linux yükleme işlemi sona erdi. Artık bundan sonra sıra makinanızı Linux çalışacak şekilde çalışmasını sağlamaktır. Bunun için temel olarak iki değişik yöntem mevcuttur:

- LILO : en çok kullanılan en pratik açılış şekli. Burada bilgisayar açıldığı zaman isteğe göre bir süre bekler ve bu esnada shift,tab veya control tuşuna basılırsa birden fazla işletim sistemi ile çalıştırma seçeneği sunar.
- LOADLIN : Dos altından çalışan bir yazılımdır. DOS altında çalışırken Linux yüklemenize yarar. Eğer kurulum aşamasında `LOADLIN` pakedini (A serisi disketler içinde ) seçmişseniz bu paket `/root` dizini altında `LOADLIN.ZIP` ismi ile kaydedilmiş olacaktır. Yapmanız gereken bu yazılımı ve mevcut çekirdeğinizi (`/vmlinuz` ) DOS kısmına aktarmaktır.

Aşağıda yer alan örnekte,

1.
  IDE bir sabit disk kullanıldığı
2.
  `/dev/hda1`'in DOS olduğu
3.
  `/dev/hda3` üzerine Linux yüklendiği
4.
  DOS kısmına (henüz) Linux altından erişilemediği
5.
  Makinanın Linux olarak açılmış olduğu

varsayılmıştır.

    # ls /root
    lodlin16.txt  lodlin16.zip
    # mkdir /dos
    # mount -t msdos /dev/hda1 /dos
    # cd /dos
    # unzip /root/lodlin16.zip
    Archive:  lodlin16.zip
     creating: loadlin/
      inflating: loadlin/readme.1st
      inflating: loadlin/loadlin.exe
      inflating: loadlin/copying
      inflating: loadlin/test.par
      inflating: loadlin/linux.bat
     extracting: loadlin/initrd.tgz
      inflating: loadlin/files
       creating: loadlin/doc/
      inflating: loadlin/doc/changes
      inflating: loadlin/doc/announce.txt
      inflating: loadlin/doc/lodlin16.lsm
      inflating: loadlin/doc/quicksta.rt
      inflating: loadlin/doc/initrd.txt
      inflating: loadlin/doc/manual.txt
      inflating: loadlin/doc/params.doc
       creating: loadlin/src/
      inflating: loadlin/src/loadlin.asm
      inflating: loadlin/src/loadlina.asm
      inflating: loadlin/src/loadlini.asm
      inflating: loadlin/src/loadlinj.asm
      inflating: loadlin/src/loadlinm.asm
      inflating: loadlin/src/makefile
     extracting: loadlin/src/srclinux.tgz
      inflating: loadlin/src/pgadjust.asm
    # cp /vmlinuz /dos/loadlin/zimage
    # cd loadlin
    # ls
    copying*      files*        linux.bat*    readme.1st*   test.par*
    doc/          initrd.tgz*   loadlin.exe*  src/          zimage
    # cat linux.bat

    rem  First, ensure any unwritten disk buffers are flushed:
    smartdrv /C
    rem  Start the LOADLIN process:
    c:\loadlin\loadlin  c:\loadlin\zimage  root=/dev/hda3  ro  vga=3
    # cp linux.bat /dos

Burada verilen örnekte yapılan sırasıyla

- Sabit diskin DOS kısmını Linux altından ulaşılır yapmak
- `/root` altında yer alan `lodlin16.zip` isimli dosyayı DOS diski altında açmak. Bu işlem `C:`\`LOADLIN` isimli bir dizin yaratıp içerisine gereken dosyaları yerleştirmektedir.
- Çalışan çekirdeği (`/vmlinuz`) bu dizine kopyalamak ve `LINUX.BAT` dosyasını kendimize uygun hale getirmek. Bu dosya `C:`\`LOADLIN`\`ZIMAGE` isimli bir çekirdeği kullanarak `/dev/hda3` bölümünde Linux çalıştırmak için kullanılır.
- `LINUX.BAT` dosyasını PATH içinde tanımlı bir yere kopyalamak, mesela `C:`\`DOS`.

Artık bilgisayar DOS açıldıktan sonra

    linux

komutu ile tekrar Linux çalıştırmak mümkün olacaktır.

Bilgisayarınıza Linux yüklediğiniz disketlerle her zaman bilgisayarınızı Linux olarak açıp çalışabilirsiniz.

Tavsiye edilen mümkünse LILO kullanmaktır. LOADLIN ise bir ikinci alternatif olarak çokça kullanılır. Boot disketlerine ise genelde son çare olarak başvurulur.

Bütün bu adımlardan sonra artık elinizde çalışmaya hazır bir Linux makina vardır. Makinayı kapatıp tekrar açın. Ekranda çekirdek mesajları geçtikten sonra

    login :

belirecektir. Buraya `root` yazın ve sisteme girin. İlk denemeniz için

    # shutdown -rf now

yazabilirsiniz. Linux bir makina çalıştığı sürece hafıza içerisinde birçok tampon bellek açar. Mümkün olduğu kadar makinayı kapama tuşuna basarak kapatmayın. Shutdown komutu işletim sisteminin tampon belleklerde tuttuğu bilgileri güncellemesini sağlayacaktır. `-r` parametresi sistemin reboot etmesini sağlayacaktır. Bilgisayarı kapatmak için

    # shutdown -hf now

komutunu kullanabilirsiniz. Burada yer alan h parametresi sistemin "halt" edeceğini (tamamen kilitlenme) ve bir daha açılmayacağını belirtecektir.

Eğer herşey yolunda giderse makinanızın başında oturup çalışmaya başlayabilirsiniz.

Sistemde çalışmaya başlamak üzere ilk iş olarak kendinize çalışmak amacıyla bir kullanıcı tanımlayın. Sistemde başka kullanıcı olacaksa, onlar için de hesap açacaksınız. Kullanıcı hesabı açmak için

    # adduser

komutu size bu konuda yardımcı olacaktır. `adduser` komutu , kullanıcı ismi, isim ve soyadı, GID (grup kimliği), UID (kullanıcı kimliği) gibi birtakım sorular soracaktır. Bu komut hakkında detaylı bilgiyi Sistem Yönetimi bölümü altında bulabilirsiniz. root kullanıcısı sistem üzerinde sınırsız yetkiye sahip olduğundan sistem dosyalarını kazara değiştirmenize veya silmenize sebep olabilir.

Şimdi yeni hesabınızla sisteme girebilirsiniz. Alt F1 'den Alt F6 'ya kadar olan tuşlarla birden çok ekranda (sanal ekranlar ) aynı anda çalışabilirsiniz.

Bu noktadan sonra bazı uygulamaların ayarlamalarını yapmanız gerekecektir. Artık Linux yüklemek ile ilgili bir sorunuzunun kalmamış olmasını umuyorum. DOS kullanıcılarına Linux hakkında bilgi veren kapsamlı bir doküman için DOS2Linux Mini-HOWTO iyi bir başlangıç olabilir.

Açılış esnasında makinanızın ismi `/etc/rc.d/rc.M` dosyasında belirlenir. Bu dosyayı uygun şekilde değiştirerek makinanızın ismini de yeniden tanımlayabilirsiniz. Makinanızın ilk ismi `darkstar` olacaktır. Eğer TCP/IP ağ üzerinde çalışıyorsanız, `/etc/HOSTNAME` dosyasının içeriğini değiştirerek ve hostname komutu kullanılarak makina ismi de değiştirilebilir:

    # echo "denizati" > /etc/HOSTNAME
    # hostname denizati

Yukarıda yeralan komutların ilkinde `/etc/HOSTNAME` dosyasının içine ``denizati'' satırını yazdırdık, ikincisinde ise makinanın kendi adını tanıması için `hostname` komutunu kullandık. `/etc/rc.d/rc.M` dosyası da makina adını belirlerken `/etc/HOSTNAME` dosyasını kullanacaktir.

Bunların dışında konfigürasyon gerektiren birçok durum olabilir. Bunlar için NET-3 HOWTO dosyasını iyice okumalısınız.

Next: LILO Konfigürasyonu Up: Bilgisayarın Linux ile Açılması Previous: Konfigürasyon