X Window Komutları

Next: Fvwm Pencere Yöneticisi Up: X Window Grafik Arabirimi Previous: X Konfigürasyonu

# X Window Komutları

Konfigürasyon işlemini bitirdiğimize göre sırada X Window'u denemek var. Aşağıdaki komutu yazmadan önce PATH değişkeninin içinde `/usr/X11/bin` olduğundan emin olun.

    $ startx

Ekranda X sunucunun dosyadan okuduğu satırlar ile ilgili bilgileri sırayla göreceksiniz. Ardından ekran kararacak ve X açılacaktır. İlk hevesinizi aldıktan sonra Control-Alt-Backspace (Delete değil! :) tuşlarına basın ve X sunucusunu öldürerek başladığınız vt100 terminaline geri dönün.

Diyelim ki ekran karardı ama X açılmadı. Konfigürasyonda hatalar olabilir. Ekranda çıkan hata mesajlarını kaydedip incelemeniz gerekir. Çok yapılan konfigürasyon hatalarının başında çipsetin ve ekran kartı bilgilerinin yanlış girilmesi, ``Virtual'' parametrelerinin hatalı olması ve görüntü kartı hafızasının ekranı açmaya yetmemesi vardır. Bu sefer hata mesajlarını ayıklayıp bir dosyanın içine atarak sunucuyu tekrar çalıştırın. Sonra da dosyayı inceleyip sorunun nerede olduğunu bulabilirsiniz.

    $ startx > /tmp/hatalar 2>&1

Ekrana çıkması gereken tüm satırlar `/tmp/hatalar` dosyasına yönlendirilecektir. Çipseti doğru olarak seçmek için `SuperProbe` programını kullanabilirsiniz. Bu komutu kullandıktan sonra ekrandaki çıktıdan aldığınız bilgileri konfigürasyon sırasında programa girin.

X sunucuyu başlatmaya yarayan `startx` komutu, ev dizini içindeki `.xinitrc` dosyasını arar. Bulamazsa sistemde `/usr/X11/lib/X11/xinit/` dizini içinde yeralan xinitrc dosyasını okur. Bu dosyanın içine X açıldığı zaman başlayacak olan programları koyabilir, ekranın renk düzenlemesini yapabilirsiniz. Örnek bir `.xinitrc` dosyası aşağıdaki gibidir :

    #!/bin/bash
    #
    #start xterms
    #
    xterm -geometry 80x25+10+10 -bg black -fg white &
    xterm -geometry 80x25 -bg darkgray -fg white &

    xclock &
    xload &
    xbiff &
    xsetroot -solid darkblue &

    # startx wm
    exec fvwm
    #

`.xinitrc` dosyası gayet kolay ve anlaşılır bir dile sahiptir. Sadece hangi X programlarını çalıştırmak istediğinizi buraya yazın ve arkaplanda bırakın (bunu unutursanız X'ten çıkıncaya kadar sadece ilk program çalışır). İlk iki satırda xterm çalıştırılıyor. Hemen hemen tüm X programlarının ortak özelliği, kullanıcının bu programları ekranda hangi koordinatlara yerleştirileceklerini belirleyebilmesidir. İlk xterm programı 80x25 karakter boyutlarında olup sol üst köşeden itibaren 10 piksel sola, 10 piksel sağa yerleştirilecektir. Xterm'ün arkaplan ve yazıtipi rengi sırayla -bg ve -fg parametreleriyle belirtilir. Renkler ingilizce isimleriyle verilir. Bunlar hakkında daha fazla bilgi için `/usr/X11/lib/X11` dizini altındaki `rgb.txt` dosyasına göz gezdirin.

Ardından sırasıyla xclock (X altında çalışan saat programı), xload (sisteme ne kadar yük bindiğini gösterir) ve xbiff (e-posta gelince haber verir) çalıştırılıyor. Aslında boş vaktinizde bakmanızı bekleyen, X Window ile birlikte gelen onlarca uygulama programı vardır. Bunları da arkaplanda çalıştırın.

Sondan bir önceki komut olan `xsetroot`, bazı hoş özellikleri olan bir programdır. Bu satırdaki görevi, X Window arkaplan rengini koyu mavi yapmaktır. Unutmayın, `.xinitrc` dosyasının içine X açılırken başlatmak istediğiniz her programı koyabilirsiniz.

Dananın kuyruğunun koptuğu son satırda ise X sunucusu, pencere yöneticisini çalıştırıyor. Daha önce de belirtildiği gibi wm, kullanıcı ile X arasındaki idareyi sağlıyor. Eğer yeterli RAM'ınız varsa ve hızlı bir bilgisayara sahipseniz http://www.plig.org/xwinmanbu sayfadaki AfterStep ve Enlightenment pencere denetleyicilerini deneyebilirsiniz.

9#9
Şekil : Örnek X ekranı

Yukarıdaki şekilde KDE (K Desktop Environment) ekranı görülüyor. KDE de afterstep, fvwm, olvm ve benzerleri gibi bir pencere denetleyicisidir.

Next: Fvwm Pencere Yöneticisi Up: X Window Grafik Arabirimi Previous: X Konfigürasyonu