Başlangıçta

Next: Linux Komut Yapısı Up: Linux Kurulumu ve Başlangıç Previous: Sorun Çıktığında

# Başlangıçta

Bu satırları okuduğunuza göre çalışır durumda bir Linux sisteminiz var demektir. Hala silmediniz mi yoksa? Şaka bir yana, büyük badireler atlattınız. Önünüze sayısız engeller çıkabilirdi. Kurarken elektrikler kesilebilirdi, sabit disk çizilebilirdi veya yanlış bölümü formatlayabilirdiniz. Özellikle Linux Slackware dağıtımını kurmak, belgeler olmadan veya hatırlı bir arkadaşın yardımı olmaksızın ilk bakışta zor gelebilir.

Bu bölümde Linux'a küçük bir giriş yapılacak, daha sonra da UNIX kullanmayanlar sistemle tanıştıracaktır. Bölüm boyunca yapmanız gereken korkmadan sistem üzerinde kolaylıkla gezinti yapmak ve dosyaları kurcalamaktır.

Önceki bölünde sisteme girebilmek için şifresi olmayan "root" kullanıcıyı kullanmıştınız. Bu kullanıcı sistemde en fazla yetkiye sahip kullanıcı olup sistem görevlisi (sorumlusu) adını alır. Eğer root dışında bir kullanıcı hesabı tanımlanmışsa onu kullanın. Şifre yazıldıktan sonra komut istemcisine, yani kısaca kabuk dediğimiz programa girilir. Şifre yazılırken, başkalarının görmemesi için ekrana basılmaz.

Kullanıcı isimleri veya şifrelerde büyük ve küçük harfler arasında fark vardır. Root, root ve ROOT, farklı kullanıcılara işaret eder. Klavyenin en sağındaki Caps Lock tuşunun yanmadığına emin olun.

Sisteme ilk girişte, aşağıdaki gibi bir görüntü ile karşılaşacaksınız.

    Welcome to Linux 1.2.13.

    linux login: root
    password:
    Last login: Thu Feb 13 12:46:35 on tty1
    Linux 1.2.13.
    You have mail.
    #

Genellikle komut istemcisinin sonundaki karakter, root kullanıcısı için `#`, diğer kullanıcılar için `$` olur. Bu karakterden önce de makina ismi yeralır. MS-DOS'ta olduğu gibi burada UNIX komutlarını girebileceğiniz kabuk (shell) üzerindesiniz.

Şifreyi değiştirmek için kullanılan komut `passwd` 'dir. Bir kullanıcı sadece kendi şifresini değiştirirken root'a herkesin şifresini değiştirme yetkisi verilmiştir. Herhangi bir sistemde hesap şifrenizi unutursanız, bunu sadece root değiştirebilir. Root iken `passwd` yazın ve enter tuşuna basın.

    # passwd
    Changing password for root
    Enter new password: *******
    Re-type new password: ******
    Password changed.
    #

Şifrenizi iyi saklayın. Root şifresini ele geçiren birisi sistemde istediği değişikliği yapabilir. Şifre seçimi için Linux İşletim Sisteminde Güvenlik konu başlığına göz gezdirin.

Linux komutları hakkında bilgi almak için `man` komutu kullanılır. Eğer kurulum aşamasında kılavuz (man) dosyalarının kopyalanması sorusuna olumlu yanıt verilmişse bunlar `/usr/man` dizini altında bulunurlar. Örneğin `passwd` komutu hakkında daha detaylı bilgi almak için

    $ man passwd

yazın. Tüm kılavuz sayfaları `/usr/man` dizini altında 8 (bazı dağıtımlarda) ayrı dizinde saklanır (man1 .. man8). Bazı komutların kılavuz dosyaları birden fazla dizin altında bulunur, bir dosya komut hakkında temel bilgi verirken diğeri sistem programcılarına yönelik olabilir. Örnek olarak `mount` komutu, hem 2, hem de 8 numaralı kılavuz dosyalarıyla birlikte arşivlenmiştir. C programlayıcısı, mount komutuna ulaşmak için

    $ man 2 mount

yazarken normal kullanıcı,

    $ man 8 mount

yazmalıdır. Bunun yanında başlığında belirli bir anahtar sözcüğü içeren tüm kılavuz dosyalarını araştırmak için `apropos` komutu kullanılır.

Her komut, bir veya birden çok parametre alabilir. Örnek olarak,

    $ find . -name "*.txt" -print

komutu, bulunduğunuz yerden itibaren tüm dosyaları araştıracak ve bunların arasından sonu `.txt` ile bitenleri ekrana basacaktır. Parametreler genel olarak "-" işaretleri ve bu işaretten sonra gelen parametre ismi ile belirtilirler.

Next: Linux Komut Yapısı Up: Linux Kurulumu ve Başlangıç Previous: Sorun Çıktığında